Jak nie zmieniać przestrzeni publicznej? - przykład: Częstochowa


31 marca 2010 r. pełniący funkcję prezydent Częstochowy Piotr Kurpios podał na konferencji prasowej, że dokonał wyboru wariantu modernizacji Alei Najświętszej Maryi Panny. Zostanie ona przeprowadzona zgodnie z założeniami projektu przygotowanego przez Biuro Projektowe „Forma”.

Projekt ten jest na tyle kontrowersyjny, że w listopadzie 2009 r. doprowadził m.in. do odwołania w wyniku referendum Tadeusza Wrony. Przeciwko nie mu głosowało prawie 40 tys. mieszkańców 200-tysięcznej Częstochowy. Akcję tą zapoczątkowało Obywatelskie Stowarzyszenie Przyjaciół Częstochowy. Głównym punktem spornym był fakt wyłączenia ruchu samochodowego na sporej części najważniejszej alei miasta. Takie rozwiązanie wynikało z projektu Biura Projektowego "Forma".

Łukasz Giżyński w swoim felietonie dla "Gazety Częstochowskiej" pisze: "Tak duże miasto jak Częstochowa zasługuje na przestrzeń publiczną w centrum, gdzie mieszkańcy mogliby spotkać się, odpocząć, porozmawiać, bez konieczności wdychania spalin. Do tego potrzebna jest jednak odpowiednia infrastruktura. Tymczasem na pl. Biegańskiego według aktualnej koncepcji trudno będzie nawet wygodnie usiąść. Kilkanaście ławek bez oparcia po stronie kościoła pw. św. Jakuba to stanowczo za mało. Reszta to kostka brukowa i dwa kioski."

Władze miasta wydają się w ogóle nie zwracać uwagi, że plac ma służyć mieszkańcom, a nie zostać wykonany, bo - jak mówi Prezydent Kurpios - "to projekt, który uzyskał aprobatę Urzędu Marszałkowskiego. Częstochowskiemu centrum miasta należy się nowoczesna przestrzeń, Alei potrzebne są zmiany. Podjęliśmy wszelkie działania, by jak szybciej i w jak najlepszy sposób ruszyć z tą inwestycją. Urząd Marszałkowski zgodził się na przesuniecie terminu jej rozpoczęcia na wrzesień tego roku."

Jak tłumaczył zastępca prezydenta Częstochowy Marcin Biernat, przyjęcie innej koncepcji układu komunikacyjnego Placu Biegańskiego zmuszałoby Częstochowę do ponownego przystąpienia do konkursu o unijne fundusze. Nie ma gwarancji, że Miasto otrzymałoby dotację. Poza tym, wszelkie zmiany projektowe wydłużyłyby rozpoczęcie inwestycji o kilka lat. Inwestycja ma bowiem zostać zrealizowana w ramach projektu „Wzmocnienie znaczenia Centrum Pielgrzymkowego poprzez modernizację Alei Najświętszej Maryi Panny” w ramach finansowanego ze środków Unii Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego.

Zgodnie z zasadami opracowanymi przez Project for Public Spaces czy Kartą Placy w Częstochowie powstanie przestrzeń, którą mieszkańcy nie będą traktować jako publicznej. Nieprzyjazna (np. brak ławek, różne poziomy powierzchni, brak elementów wyróżniających) nie będzie tworzyć kapitału społecznego, ale generować jedynie kolejne koszty dla władz miasta na jej utrzymanie i ciągłe naprawy.