Jak zmieniać przestrzeń publiczną? - przykład: Chorzów


Obszar rekreacyjny „Staw Amelung” (jest to nazwa nieoficjalna) znajduje się w środkowo zachodniej części miasta Chorzów, przy granicy ze Świętochłowicami, powstał on w 2007 r. Teren ten powstał na miejscu wysypiska śmieci. Po początkowych kontrowersjach wśród mieszkańców Chorzowa, dziś jest dla wielu miejscem spotkań, spacerów, zabaw z dziećmi.

Według opisu przygotowanego przez uczniów Szkoła Podstawowej nr 15 w Chorzowie, opisywany teren jest obszarem poprzemysłowym, przez wiele lat zanieczyszczany i degradowany przez człowieka. Obszar obejmował dwa akweny powstałe w latach 20-tych ubiegłego stulecia. W latach 1886-1971 wydobycie węgla prowadzono bezpośrednio pod stawami. Natomiast na terenach znajdujących się w sąsiedztwie akwenów eksploatację prowadzono w latach 1969-71, czego efektem było pojawianie się kolejnych niebezpiecznych zapadlisk. Do niedawna w obrębie akwenów istniały obiekty przemysłowe, m.in. tory kolejowe oraz zabudowania nadszybia szybu Kinga (naprzeciwko stacji paliw PKN ORLEN) należącego do nieistniejącej już KWK Barbara. Był to szyb typu zamułkowego służący do spuszczania piasku. Przez wszystkie te lata otoczenie stawów było zanieczyszczane przez okolicznych mieszkańców, którzy te tereny traktowali jak wysypisko śmieci. Obszar pozostawiony sam sobie zaczął zarastać, stając się coraz bardziej niedostępny i niebezpieczny.

Taki stan rzeczy trwał do roku 2002, kiedy zostało zawarte pierwsze porozumienie finansowe z Chorzowsko-Świętochłowickim Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji. Przełom w pozyskaniu środków finansowych nastąpił w 2004 r., kiedy został zaakceptowany do dofinansowania z funduszy unijnych na poziomie 75%. W 2005 roku zawarto umowę z Wojewódzkim i Powiatowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na współfinansowanie zadania. Na przełomie lat 2005-2006 przystąpiono do realizacji zadania. 2 lipca 2007 roku nastąpiło uroczyste oddanie parku mieszkańcom Chorzowa.

Uczniowie chorzowskiej szkoły przeprowadzili również ankietę wśród mieszkańców Chorzowa, dotyczącą postrzegania Amelungu. Ankietowane osoby lubią przebywać w tym miejscu, najchętniej wypoczywają spacerując. Ponad 85 proc. badanych uważa ten teren za bezpieczny i przyjazny dziecku. Jedyne, czego według ankietowanych tam brakuje, to punkt gastronomiczny.

Inne problemy tego miejsca to kradzieże elementów placów zabaw, ławek, koszy na śmieci oraz niszczenie drzewostanu. Za naprawę tych szkód odpowiada Wydział Usług Komunalnych Urzędu Miasta, często jednak, głównie w okresie wakacyjnym, pracownicy tego wydziału nie nadążają z wstawianiem nowych ławek czy huśtawek - zdarza się, że nie ma ich już następnego dnia.