Jak dziwnie tworzy się kapitał społeczny w Polsce? - dokumenty


30 kwietnia 2010 r. w siedzibie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, z inicjatywy wiceminister Moniki Smoleń, odbyło się spotkanie z udziałem prezesa OFOP-u, Piotra Frączaka oraz Agaty Wiśniewskiej. W rozmowie ze strony MKiDN uczestniczył również Juliusz Braun, Dyrektor Departamentu Strategii i Analiz. Tematem dyskusji był sposób przygotowania Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego.

Strategia ta jest jedną z dziewięciu opracowywanych właśnie strategii krajowych, które mają zastąpić istniejące obecnie 216 dokumentów o charakterze strategicznym. Celem Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego ma być odpowiedzenie na "Wyzwanie 10. Wzrost kapitału społecznego Polski" z rządowego raportu "Polska 2030".

Raport ten został przygotowany przez doradców premiera i opublikowany w czerwcu 2009 r. Jego celem z kolei było wskazanie nowej busoli rozwoju kraju, której wypracowanie niezbędne jest po 20 latach transformacji.

Autorzy raportu uznają, że w perspektywie 2030 roku zagrożeniem jest utrzymywanie się w Polsce niskiego poziomu kapitału społecznego. Może to negatywnie wpłynąć na czynniki konieczne do stworzenia warunków dla wzrostu gospodarczego, modernizacji i budowy długookresowej pozycji konkurencyjnej w świecie.

Kapitał społeczny to z kolei termin z pogranicza ekonomii i socjologii, oznaczający kapitał (jako element procesu produkcji i życia w zorganizowanym społeczeństwie), którego wartość opiera się na wzajemnych relacjach społecznych i zaufaniu jednostek, które dzięki niemu mogą osiągać więcej korzyści (z ekonomicznego i społecznego punktu widzenia). Jest on kolejnym rodzajem kapitału ważnym dla rozwoju poza kapitałem finansowym, intelektualnym i ludzkim.

Spotkanie 30 kwietnia 2010 r. miało wyjaśnić wątpliwości, które powstały przy tworzeniu Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego. Do prac Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zaprosiło bowiem tylko kilka, wybranych przedstawicieli organizacji pozarządowych. Co dziwniejsze uznało, że "strategia jest dokumentem rządowym, który po opracowaniu projektu zostanie przedstawiony do konsultacji społecznych".

Takie podejście stoi w sprzeczności z ideą budowy kapitału społecznego. Siłę powiązań międzyludzkich można budować tylko oddolnie. Kapitał ten to sieć powiązań, który każdy z nas ma, opartą o zasadę wzajemności. Tworzenie strategii w gabinetach nie ma sensu!

Ministerstwo stoi natomiast na stanowisku, że potrzebuje czasu na przedyskutowanie założeń Strategii w gronie urzędników oraz we współpracy z ekspertami. W maju planowane jest pierwsze spotkanie nt. założeń strategii z wybranymi organizacjami.

Oto pełna treść raportu "Polska 2030".