Procent na sztukę publiczną - finanse

1-procentowa instalacja z Leeds
W wielu państwach świata miasta realizują program "procentu na sztukę" (percent for art). Jest to prosty mechanizm finansowania zmian przestrzeni publicznej. Zarządzaniem rad miejskich wprowadza się obowiązek przekazania wpłaty na specjalny fundusz kwoty, odpowiadającej ustalonemu procentowi wartości nowej inwestycji.

Z funduszu następnie pokrywane są koszty przygotowania i instalacji dzieł w przestrzeni publicznej. Główną ideą modelu jest uwzględnienie dbałości o wspólną przestrzeń w dużych projektach budowlanych zarówno państwowych, jak i prywatnych.

Pierwszy program tego rodzaju został uruchomiony w Filadelfii w 1959 r. Charakterystyka inicjatyw jest bardzo zróżnicowana lokalnie. Rząd kanadyjskiego Quebecu wymaga, aby w kosztach wszystkich nowych budynków publicznych, uwzględnić 1 proc. na prace artystyczne w przestrzeni miejskiej.

W Nowym Jorku obowiązuje prawo, wymagające zainwestowania w sztukę publiczną nie mniej niż 1 proc. dla pierwszych 20 mln. dolarów kosztów budynku (czyli 200 tys. dolarów) oraz 0,5 proc. dla kosztów powyżej tego limitu. Przy czym inwestycje w sztukę muszą być dokonywane w budynkach należących do miasta, a górny pułap kwoty przekazywanej na fundusz to 400 tys. dolarów.

W Wielkiej Brytanii "procent na sztukę" jest dobrowolny, ale jako model został zapisany w sekcji 106 Town and Country Planning Act i uznawany jest za tzw. zysk planowania. Władze miejskie mogą podjąć negocjacje z inwestorem w tym zakresie. W praktyce jednak rzadko kiedy przekracza on 1 proc. wartości inwestycji. Z kolei w Irlandii system jest powszechnie stosowany przez wiele władz lokalnych.