Przestrzeń publiczna: Oficjalnie w Katowicach są trzy!

Jedna z nie-przestrzeni publicznych
W trakcie przygotowania aplikacji udostępniającej plany miejscowe Katowic (zobacz pod adresem katowice.naszaprzestrzen.pl), zauważyłem, że w stolicy Śląska mamy oficjalnie wyznaczone trzy przestrzenie publiczne. Nie dowierzając zwróciłem się do miejskiego Wydziału Planowania Przestrzennego z prośbą o wyjaśnienie.

Dziś już wiem, że łącznie mamy tylko 6 arów przestrzeni publicznej, czyli nieco ponad trzy kartki formatu A4 na każdego mieszkańca. Poniżej pełna treść odpowiedzi i komentarz.
Odpowiedź z Wydziału Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta Katowice z dnia 16 sierpnia 2011 r. (podkreślenia od redakcji)
W miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego miasta Katowice rzeczywiście imienne wskazanie przestrzeni publicznych rzadko jest stosowane. Należy jednak zwrócić uwagę, ze zgodnie z definicją ustawową (ustawą z dnia 27 marca 2003 r. planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z dnia 10 maja 2003 r. z późniejszymi zmianami) - "obszar przestrzeni publicznej” - należy rozumieć jako obszar o szczególnym znaczeniu dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców, poprawy jakości ich życia i sprzyjający nawiązywaniu kontaktów społecznych ze względu na jego położenie oraz cechy funkcjonalno-przestrzenne, określony w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Natomiast ustawodawca nie nakłada obowiązku stosowania w miejscowych planach nazewnictwa wyróżniającego przestrzenie publiczne na rysunku planu.

Obszary przestrzeni publicznej w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego są wskazywane jako tereny o różnym przeznaczeniu, ale pełnią funkcję przestrzeni publicznej. Są to np.: tereny miejskiej zieleni publicznej, tereny zieleni urządzonej, teren zieleni parkowej, tereny placów, ciągów pieszych itp. Takie zapisy nie oznaczają że w strukturze przestrzennej miasta brak przestrzeni publicznych. Zróżnicowane przeznaczenia tych terenów ma na celu nadanie i określenie indywidualnego charakteru przestrzeni publicznej - jeśli przestrzeń publiczna jest kształtowana w formie parku, będzie ona zapisana w planie miejscowym jako teren zieleni parkowej lub urządzonej, jeśli przestrzeń jest kształtowana w formie ciągu pieszego będzie ona zapisana w planie miejscowym jako ciąg pieszy lub promenada itp.

Strukturę przestrzeni publicznych w obszarze całego miasta kompleksowo przedstawia opracowany projekt Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Katowice – II edycja. Prace nad projektem Studium zostały już ukończone.

Realizacja działań przestrzennych w zakresie przestrzeni publicznych, po uchwaleniu Studium, będzie następowała w oparciu o politykę określoną w Studium, w którym kompleksowo wskazano obszary przestrzeni publicznych, w tym wymagające zachowania oraz zalecane do ukształtowania. Studium szczególną role nadaje obszarowi Śródmieścia, który stanowi obszar preferujący tworzenie i utrzymanie przestrzeni publicznych.
Ustalenia Studium będą realizowane poprzez opracowania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego zgodnie z wytycznymi sformułowanymi w ustaleniach oraz na rysunku Studium. Przewidziano także utworzenie przestrzeni publicznych w ważnych miejscach dzielnic. Przestrzenie te będą wraz z terenami zieleni tworzyły system przestrzeni publicznych.

Obecnie projekt Studium zostanie przekazany Radzie Miasta Katowice w celu rozpatrzenia i uchwalenia. W Wydziale Planowania Przestrzennego jest do wyglądu wersja projektu Studium z wyłożenia do publicznego wglądu.

Po uchwaleniu Studium zostanie upublicznione i każdy mieszkaniec Katowic będzie mógł zapoznać się z jego ustaleniami, w tym z polityką wobec przestrzeni publicznych.
KOMENTARZ
Według magistratu to, że w Katowicach nie zostały wyznaczone przestrzenie publiczne, zgodnie z ustawową definicją, zostało uczynione dla dobra mieszkańców. Przestrzeń publiczna jest zdaniem urzędników nudna, więc "zróżnicowane przeznaczenia tych terenów ma na celu nadanie i określenie indywidualnego [jej] charakteru".

Mamy więc prawną fikcję i niemerytoryczną dyskusję o jakości przestrzeni publicznej, której w mieście nie ma. Być może przyjęcie nowego studium, będącego podstawą nowych planów miejscowych jest szansą na przyjęcie spójnej polityki miasta wobec tych "obszarów o szczególnym znaczeniu dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców, poprawy jakości ich życia i sprzyjający nawiązywaniu kontaktów społecznych", jak pięknie mówi ustawa.