Design: Projekty dla wszystkich

Dobra i zła ławka.
Ale dlaczego?
Pete Kercher to opalony, energiczny Anglik. Swoje warsztaty zazwyczaj zaczyna od serii pytań - kto nosi okulary, kto jest leworęczny, kto ma małe dziecko, kogo czasem bolą plecy. Osoba twierdząco odpowiadająca na jedno z pytań wstaje. Zazwyczaj po kilku... większość sali stoi. Pete podsumowuje - zatem wszystkich Was dotyczy problem projektowania niedostosowanego do Waszych potrzeb.

50 lat bez statystyki
Design for all lub projektowanie uniwersalne to koncepcja, którą na początku lat 60. zaczął rozwijać architekt Ronald L. Mace. Obecnie stosować ją można we wszystkich dziedzinach związanych z projektowaniem.

Standardowo przy projektach bierze się pod uwagę dane statystyczne - przeciętne mieszkanie ma 2,3 pokoju i mieszka w nim 1,7 dziecka. To jednak tylko liczby - na świecie nie ma ani takiego mieszkania, ani lokum.

Założeniem Design for All jest projekt dostosowany do potrzeb tylko określonej grupy. Przy czym nie oznacza to, że z danej rzeczy czy budynku nie mogą korzystać inni.

Siedem kroków uniwersalności
Najważniejsze zasady projektowania uniwersalnego to: równość w użytkowaniu (equitable use), elastyczność użycia (flexibility in use), prosta i intuicyjna obsługa (simple and intuitive), zauważalna informacja (perceptible information), tolerancja dla błędów (tolerance for error), niski poziom wysiłku fizycznego (low physical effort), wymiary i przestrzeń dla podejścia oraz użycia (size and space for approach and use).

Proces projektowania zgodnie z tą metodologią zaczyna się zawsze od audytu. Ocenia się np. dostępność danej ulicy dla osób na wózkach lub matek z dzieckiem. Bada się czy krawężniki są odpowiednio obniżone lub czy nawierzchnia pozwala na spokojną jazdę na wózku.

Punkt podparcia
W wypadku ławek ilustrujących ten tekst różnica jest prosta. Górne zdjęcie przedstawia mebel z oparciem. Ten niepozorny element powoduje, że łatwiej jest z niej wstawać nie tylko osobą starszym, ale też komuś kogo bolą plecy.

Kolejny krok to rekomendacje dotyczące poprawy danego miejsca lub projektu. Ważne, aby te dwa etapy prac były prowadzone oddzielnie i najlepiej przez różne osoby. Dzięki temu uzyskuje się bardziej oryginalne rozwiązania. Eksperci z Design for All podkreślają także, że nie ma sensu przystępować do audytu bez uzyskania zgody decydentów na realizację zaleceń.

Dizajn i plan
Audyt i rekomendacje to gotowy plan działań. W przypadkach dotyczących zmian w przestrzeni budynku czy miasta jest on niezwykle efektywnym narzędziem. Jego realizacja może być wykonywana etapowo, np. przy najbliższym remoncie nawierzchni chodnika. Wystarczy pamiętać o zaleceniach ekspertów i przystosowanie miejsca zachodzi prawie bez dodatkowych kosztów.

W grudniu 2011 r. w Śląskim Zamku Sztuki i Przedsiębiorczości w Cieszynie zostało otwarte jedyne w Polsce centrum badań nad projektowaniem uniwersalnym. Jego patronem został prof. Michał Oźmin - wieloletni współpracownik Pete'a Kerchera. Zmarł on w styczniu 2011 r. po długotrwałej chorobie, która zmusiła go m.in. do poruszania się na wózku. Na prowadzonych szkoleniach często demonstrował uczestnikom, jak np. posadowienie bankomatu o kilka centymetrów za wysoko czyni go całkowicie niedostępnym dla osób niepełnosprawnych i jak chwila zastanowienia projektanta może zmienić tę sytuację.


Instytut  Projektowania dla Wszystkich oraz czytelnia z zasobami dotyczącymi tego tematu czynne są na cieszyńskim Zamku w dni robocze od godz. 12.00 – 17.00.